Dantumadeel in beeld

 

Welkom in Dantumadeel

Geschiedenis Dantumadeel

De gemeente Dantumadeel, gelegen in Noordoost Friesland, heeft een oppervlakte van ruim 8.700 hectare. Het ligt direct ten noorden van de rijksweg Leeuwarden - Groningen en ten zuiden van de stad Dokkum. Grensgemeenten zijn Dongeradeel, Ferwerderadiel, Tytsjerksteradiel en Kollumerland c.a.

Het grondgebied van de gemeente is door de jaren heen enkele malen aan veranderd. Zo bestond het gebied dat bekend staat als de grietenij Dantumadeel aanvankelijk ook nog uit Oosterbroeksterland, rond werd dit de zelfstandige gemeente Kollumerland c.a. Daarnaast hebben er in 1925 en 1965 twee annexaties plaatsgevonden door de toenmalige gemeente Dokkum. Met het verkrijgen van dit grondgebied kon Dokkum haar vleugels tot buiten de stadswallen uitslaan. In 1984 heeft er nog een gemeentelijke herindeling plaatsgevonden waarbij Dantumadeel de dorpen Burdaard en Jannum kwijtraakte aan buurgemeente Ferwerderadiel.

De gemeente ligt op het overgangsgebied tussen de zandgronden van de Friese Wouden en het kleigebied van Oostergo met daar tussen een zône natte veengronden. Wat bodemtypen en landschapsbeeld betreft is het gebied in te delen in drie soorten: het zandgebied van de 'noordelijke wouden', het veengebied op een ondergrond van zand met een open half waterrijk landschap en het zeekleigebied in het noorden, dat gekenmerkt wordt door een grote openheid.

Momenteel is grasland de dominante vorm van bodemgebruik. Dat was vroeger ook in de lager gelegen delen, de veen- en kleigronden het geval. Op de hoger gelegen zandgronden overheerste de akkerbouw. Het veengebied werd zeer extensief gebruikt. Tot diep in het voorjaar bleef het nat, zodat die percelen uitsluitend als hooiland konden worden gebruikt. Pas begin vorige eeuw is de waterhuishouding door talrijke kleine waterschappen verbeterd. Het moerasachtige Buitenveld werd als werkverschaffingsproject omgevormd tot landbouwgrond. De rond die tijd gebouwde boerderijen hebben het gebied verder in cultuur gebracht. Momenteel worden gedeelten van dit gebied weer tot moeras gemaakt waar de natuur haar gang kan gaan.

De oudste sporen van menselijke aanwezigheid dateren uit de laatste ijstijd, het laat Paleolithicum dat wordt gedateerd als ouder dan 8000 jaar voor Chr. Men leidt dit af uit vuursteenvondsten op de hogere delen van dit gebied. Het is onduidelijk of de mensen die hiermee annex waren rondtrekkende jagers waren of dat hier mensen echt hebben gewoond. Na de Midden Steentijd werd het gebied natter en daardoor minder geschikt voor bewoning. Deze situatie veranderde toen de zee haar invloed uitbreidde tot het noorden van dit gebied. De zee drong door middel van kreken het veengebied binnen en had een drainerende invloed. Sporen van bewoning tonen dat kolonisten zich vestigden op de vruchtbare afzettingenen op de hogere delen van waddenlandschap.

Bron: gemeente Dantumadeel

Geschiedenis Dantumadeel

Dantumadeel wordt voor het eerst genoemd in een oorkonde uit 1242. In die tijd was Dantumadeel, of Donthmadeil, zoals het toen bekend stond, een deel van het district Winninghe, het noordelijke gedeelte van Oostergo. De toenmalige Grietenij Dantumadeel werd bestuurd door een grietman die in Rinsumageest en Dantumawoude zetelde.

Friesland is in de loop der eeuwen verschillende malen toneel geweest van strijd om de macht. Einde van de 15e eeuw, begin 16e eeuw woedde de strijd tussen de Schieringers en Vetkopers. Dantumadeel kwam korte tijd onder het gezag van Albert III van Saksen. Hij stelde een baljuw aan in Dokkum die ook Dantumadeel bestuurde. Die situatie duurde niet lang en de grietmannen keerden weer terug. Later werd Friesland betrokken in de strijd tussen hertog Karel van Gelre en de bourgondische keizer Karel V. In 1515 was er namens beide heersers een grietman in Dantumadeel.

Pas bij de gemeentewet van 1851 werden de grietenijen afgeschaft en werden gemeenten, met aan het hoofd een burgemeester.

In de loop der tijd is het gebied van Dantumadeel verschillende malen aangepast. Al in 1350 scheidde gebied rond Kollum, Oostbroekland, zich af en werd Kollumerland. Dokkum annexeerde verschillende malen gedeelten van Dantumadeel, zodat het kon uitbreiden. Bij een gemeentelijke herindeling per 1 mei 1984 gingen de plaaten Birdaard en Janum over naar de gemeente Ferwerderadeel.

Bron: wikipedia

Wapen van Dantumadeel

" Een schild gevuld als volgt; het bovenste gedeelte keel, een gegolfde beek van zilver; het derde gedeelte van goud beladen met een loopende vos van keel; het onderste gedeelte groen. Het schild gedekt met een gouden kroon."

NB : de kroon heeft 3 bladeren en 2x3 parels.

Wapen Dantumadeel

Oorsprong/verklaring :
Het wapen kan symbolisch zijn voor de woeste gronden in de gemeente, waar veel vossen leefden, en de talrijke waterlopen.

Bron: www.ngw.nl

 

 



 
             
Copyright © 2006 Friesland digitaal